Lespraktijk

Differentiatie is te doen #6: Evalueren en beoordelen

differentiatie tijdens het evalueren en beoordelen op school

Nu dat we uitgebreid stil hebben gestaan bij de vormen van differentiatie en verschillende manieren hebben bekeken hoe dit er in jouw klas uit kan zien begint het eindpunt in zicht te komen van deze serie of differentiatie. Vandaag in het een-na-laatste bericht een uitgebreidere blik op het evalueren en beoordelen van werk.

Summatief & Formatief beoordelen

Beoordelen komt vooral voor in twee vormen: summatief en formatief. Kort samengevat is formatief beoordelen een vorm van opbouwend beoordelen. Een leerling wordt vergeleken met zijn/haar eerder behaalde resultaten en je kijkt vooral vooruit. Formatief beoordelen gaat om de individuele ontwikkeling van de leerling.

Summatief beoordelen gaat met een cijfer. Het gebeurt op een vast moment en de leerling wordt langs een lat gelegd. Een toets aan het eind van een hoofdstuk waar een cijfer voor gegeven wordt is een voorbeeld van summatief beoordelen. Het gaat niet zozeer om de ontwikkeling als wel het meten van gehaalde leeropbrengsten.

Waarom werken voor een cijfer weinig oplevert

Als je veel summatieve beoordelingen uitvoert krijg je een klas die hier ook aan gewend raakt. Het moment dat je misschien teveel summatief beoordeelt merk je vanzelf. Hoe? Op het moment dat jij enthousiast een opdracht geeft aan de klas en de eerste vraag die je krijgt is: “Krijgen we hier een cijfer voor?”

Dan ben je dus teveel één richting op gegaan. Sinds wanneer is het leren-voor-een-cijfer in plaats van leren-voor-ontwikkeling?

Natuurlijk is het lastig om motivatie te zoeken bij een stel hormonale pubers op maandagochtend 8:30. En natuurlijk heeft groep 8 weinig zin meer in leren de laatste weken voor de zomervakantie.

Maar er zijn genoeg momenten wanneer leren wél een optie is. Wanneer, met de juiste tools, je leerlingen gemotiveerd en enthousiast aan de slag gaan. En bereid zijn om te reflecteren op hun eigen ontwikkeling

Maar ik heb cijfers nodig!

Dat snap ik. Natuurlijk heb je cijfers nodig! Het gros van de scholen in Nederland werkt met een rapport systeem waar cijfers enorm belangrijk zijn. En zolang het centraal examen in Nederland blijft werken zoals het werkt zullen cijfers altijd een onlosmakelijk onderdeel van onze methodiek rondom beoordeling zijn. En daar is ook helemaal niks mis mee. Ik wil met dit bericht alleen laten zien dat er méér is dan alleen cijfers genereren. En dat die andere manieren net zoveel waarde (zo niet, meer waarde) hebben als het gaat om het totaalbeeld van de leerling.

Welke andere manieren zijn er?

Er zijn zoveel manieren om een les of lessenreeks af te ronden en te evalueren. Daarom gaat het ook nooit lukken om ze allemaal te noemen. Maar wat ik wel wil doen is hieronder een kleine greep doen uit mogelijkheden om je evaluatie en beoordeling nét even anders in te richten dan met een toets.

  • Eén-zin-samenvatting: Vraag aan het eind van een les alle leerlingen om in één zin op te schrijven waar de les over ging. Als de lessenserie voorbij is vatten ze deze zinnen samen in een kort verslag (één A4). Vervolgens leg jij de lesdoelen er nog eens naast.
  • Elkaars werk nakijken: Als de lesdoelen helder zijn, zijn er ook succescriteria vast te stellen. Wanneer is een doel behaald? Wat de opdracht ook is, er is een mogelijkheid om elkaar te beoordelen op het werk. Kijk eens naar jouw lesplanning de komende weken en zoek een moment om dit uit te proberen. Bijvoorbeeld met een score-blad (1 tot 5 sterren of iets dergelijks).
  • Vast in de modder moment: Laat je leerlingen beschrijven op welke momenten ze “vast in de modder” zaten tijdens de les(sen). Wanneer voelde het alsof ze er echt niets van begrepen? Mooie feedback voor een klassengesprek of een huiswerkopdracht.
  • Eén-minuut-verslag: Laat je leerlingen in één minuut zoveel mogelijk opschrijven over waar de les over ging.
  • Vragen door de leerlingen: Laat je leerlingen de toets maken. Iedereen verzint zoveel mogelijk vragen gerelateerd aan de lesdoelen. (Of je de vragen gebruikt is aan jou, maar je hebt een mooi inzicht van wat ze begrepen hebben.)

Welke manieren heb jij verder in je gereedschapskist?

Zoals gezegd, cijfers blijven natuurlijk belangrijk maar met deze middelen kun je soms net even wat variatie aanbrengen waardoor het leren op een andere manier beoordeeld wordt. Hoe meer de leerlingen hier zelf actief een rol in spelen of dit samen met hun klasgenoten doen, hoe groter het leerrendement zal zijn.

Ik hoop dat dit bericht een leuke aanzet heeft gegeven om eens goed te kijken naar jouw stijl van beoordelen in de les. Heb jij nog andere ideeën over hoe je beoordeling en evaluatie in je les inbouwt? Laat het hieronder horen!

differentiatie tijdens het evalueren en beoordelen op school



    Laat een antwoord achter

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.